( كأنّكم نعم أراح بها سائم إلى مرعى و بيّ و مشرب دويّ . . . ) يكى از مهم‌ترين تفاوت‌هاى انسان و حيوان ، پشتكار و آينده‌نگرى است . حيوان تنها در پى نيازهاى ضرورى خود مانند غذا و آب و دفاع از خويشتن است و جامعه و تاريخ ندارد ؛ اما انسان همواره اهدافى را در زندگى خود دنبال مىكند و كارهايش را براى رسيدن به آنها انجام مىدهد . اين اهداف نشانگر حقيقت شخصيت آدمى هستند . كسى كه تنها در پى غذا و خوراك است ، تفاوتى با حيوان ندارد و تنها شكل و قيافه‌اش متفاوت است . منظور امام عليه السّلام از اين بند همين است : ( كأنّكم نعم تحسب يومها دهرها ) تنها در انديشه امروز خود هستند و براى آينده خود فكرى نمىكنند . ( و شبعها أمرها ) هيچ هدفى جز سير كردن شكم‌هايشان ندارند . ( و اللّه لو شئت أن أخبر كلّ رجل منكم بمخرجه و مولجه . . . ) از ظاهر اين بند به دست مىآيد كه امام عليه السّلام از علم غيب برخوردار است ؛ ولى به صراحت از آن پرده برنمىدارد تا به غلوّ متهم نشود . سپس حضرت از منشأ دانش خود خبر مىدهد و علم خود را از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله مىشمرد : ( و قد عهد إليّ بذلك كلّه و بمهلك من يهلك و منجى من ينجو و مآل هذا الأمر و ما أبقى شيئا يمرّ على رأسي إلّا أفرغه في أذنيّ و أفضى به إليّ ) مضمون اين بند با آيه زير هماهنگ است : « داناى نهان است و كسى را بر غيب خود آگاه نمىكند ؛ جز پيامبرى را كه از او خشنود باشد كه [ در اين صورت ] براى او از پيش رو و از پشت سرش نگاهبانانى برخواهد گماشت . » « 1 » پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله نيز علم غيب خود را تنها در

--> ( 1 ) . عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً * إِلَّا مَنِ ارْتَضى مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ رَصَداً جن / 72 : 26 - 27 .